skip to Main Content
Hoe Ga Jij Om Met Verlies En Rouw?

Hoe ga jij om met verlies en rouw?

Het nieuws kwam heel plotseling. Ik zat aan de andere kant van de wereld toen ik mijn telefoon aanzette. Ik las in één van de vele WhatsApp berichten iets wat ervoor zorgde dat het bloed uit mijn hoofd naar mijn benen stroomde en ik dacht dat ik flauwviel. Mijn vader was heel plotseling aan een hartstilstand overleden. Ik kon het niet geloven. Nu, twee maanden later, nog steeds niet. Het brengt mij bij een thema dat mij de laatste jaren nogal bezighoudt. Hoe gaan mensen om met verlies en rouw? Ik waarschuw je: haak niet te snel af, beide thema’s zijn groter en relevanter voor jou dan je denkt. Ze zijn ook actueler, want ze gaan over ons dagelijks leven. Hieronder leg ik dat verder uit.

We zijn verleerd te rouwen
Nog geen twee jaar geleden verloor ik mijn moeder, zij werd slechts 72 en mijn vader werd 76 jaar. Veel te jong in mijn ogen, ik had ze graag nog een paar jaar bij me gehad. In mijn werk als (team)coach spreek ik veel mensen. In die gesprekken was mij al opgevallen dat veel mensen voortleven met onverwerkte rouw. Ze hebben niet gerouwd over verlies. Het lijkt of het er niet mag zijn! Dat was de reden voor mij hierover een opleiding te volgen: Secure Base Teamcoaching. Die opleiding heeft me veel gebracht: dichter bij mijn eigen gevoel komen, stilstaan bij mijn eigen rouw en mijn grote verlangen naar échte vrijheid. Het lezen van het boek ‘Professioneel begeleiden bij verlies’ heeft het afscheid nemen van mijn moeder verder verdiept. Dat was erg pijnlijk én ongelofelijk mooi. Mijn conclusie is: we zijn in onze snelle wereld verleerd te rouwen. We willen vooral dóór, of zeggen tegen onszelf dat we door moéten! Daarmee missen we een kans. De kans om ons leven te verdiepen. We weten simpelweg niet meer wat rouwen is en hoe je dat doet. Dat is echt zonde.

‘De verwachting dat we geconfronteerd kunnen worden met lijden en met verlies, zonder erdoor geraakt te worden, is even onrealistisch als te denken dat we door het water kunnen lopen zonder nat te worden. Dit soort ontkenning is niet zonder grote betekenis. De manier waarop we omgaan met verlies, vormt ons vermogen om in het leven te staan, meer dan wat dan ook.’
Rachel Naomi Remen

Wat zeg je, is rouwen belangrijk?
Waarom is hoe we omgaan met verlies en rouw zo belangrijk? Omdat ze linken aan de woorden transitie, verandering en afscheid. Daar is jouw en mijn dagelijks leven vol van, maar wellicht sta je er niet zo bij stil. Ik deed dat in elk geval niet. Ons leven is vol van overgangen en omschakelingen. In het woord transitie komt alles mooi samen: het is het psychologische proces dat mensen doormaken wanneer ze worden geconfronteerd met ingrijpende veranderingen.

Waar hebben we het hier over?
Wat is nu het verschil tussen afscheid en rouw? Goede vraag! Dit is de definitie van verlies: verlies gaat over het permanent missen van, het afscheid nemen van, het verbreken van de verbinding met en de hechting aan iemand met wie, of iets waarmee, een betekenisvolle relatie onderhouden wordt. Rouw is het omgaan met een totaal van gevoelens, gedachten, lichamelijke gewaarwordingen en gedrag dat kan ontstaan wanneer, vrijwillig of gedwongen, afscheid genomen wordt van iets waarmee, of iemand met wie een betekenisvolle relatie werd onderhouden.

Bovenstaande definities komen uit een studieboek en die moet je misschien een paar keer lezen om ze goed te begrijpen. Dit is mijn definitie: ‘rouwen is de kunst om de twee uitersten van het leven: diep verdriet en enorme blijdschap/dankbaarheid leren te combineren.’

Onhandige reacties
Waaruit blijkt dat we verleerd zijn om om te gaan met rouw? Ik hoor het in de reacties van mensen om mij heen. Typische valkuilen die mensen met verlies tegenkomen is 1):

  • Adviseren, sturen en oplossen: ‘Je zou eens dit moeten doen, dan voel je je vast beter’.
  • Vergelijken: ‘Weet je wie het pas echt zwaar heeft’?
  • Relativeren: ‘Gelukkig heb je nog kinderen, toch’?
  • Clichés: ‘Na regen komt zonneschijn’ en ‘Er is altijd licht aan het einde van de tunnel’.
  • Afleiden: ‘Zullen we iets anders gaan doen’?
  • Negeren: ‘Lekker weertje hè’?
  • Suggereren: ‘Gaat het weer een beetje met je?’
  • (Ver)zwijgen:…

Het ongemak over verlies en rouw van de luisteraar wordt op jou als rouwende geplakt. Dat is bijzonder pijnlijk. Resultaat: je wordt niet gehoord en niet gezien. Mensen staan juist niet even naast je om er voor je te zijn maar lopen weg voor hun eigen thema’s. Een gemiste kans.
Hoe ga jij om met de thema’s verlies en rouw in jouw leven? Waarover heb jij nog onvoldoende gerouwd?

‘Persoonlijk leiderschap’ is één van de thema’s waar Michiel graag anderen in coacht. Wat voor leider wil je zijn? Waar loop je tegenaan? Waar heb jij nog last van rouw? Wat heb jij te doen in jouw ontwikkeling en wat wil je leren? Ben je bereid hierin te investeren? Dat is een proces en loont absoluut de moeite!

1) Boek: Professioneel begeleiden bij verlies, Jakob van Wielink, Leo Wilhelm, Denise van Geelen-Merks

 

 

Michiel Santman

Ik ben Michiel Santman, 52 jaar. Ruim achttien jaar werkzaam als voorganger in Shelter Haarlem, een moderne kerk in Haarlem Noord. Negen jaar actief als interne coach van deze organisatie. Als coach en trainer ondersteun ik anderen in hun ontwikkelingsproces. Dat doe ik in individuele gesprekken rondom thema’s als ‘ontdek je missie’, ‘wees authentiek’ en ‘wees emotioneel gezond’. Mijn persoonlijke missie is het beste in mensen naar boven halen. Ik train mensen in het verder ontwikkelen van hun vaardigheden op het gebied van (persoonlijk) leiderschap en communicatie. Als teamcoach begeleid ik teams die meer uit de teamsamenwerking willen halen of dreigen vast te lopen. Ik spreek hen aan op de gezamenlijke verantwoordelijkheid en teamkracht. Issues die tussen mensen spelen horen niet onder tafel te liggen maar ‘erop’!

Dit bericht heeft 2 reacties
  1. Allereerst gecondoleerd Michiel.
    Een mooi herkenbaar stuk dat je hebt geschreven over het verwerken van verlies.
    Nu, na zeven jaar van verlies van mijn zoon, moet ik nog steeds oppassen voor onverwachte huilbuien. Dit vooral bij het zien van zijn spullen of een filmpje of foto’s. Mijn eerste reactie van rouwen was complete afzondering van mensen, dit omdat ik er niet nog meer bij kon hebben aan emoties. Gezien jouw stukje hierboven heb ik daar onwillekeurig goed aan gedaan. Nu héél langzaamaan gaat het iets beter en kan ik wat meer mensen om mij heen verdragen. Echt verwerken is zo persoonlijk, iedereen beleefd het weer anders, verdriet. Ik heb al wat ervaring met de dood, zoals mijn twee zussen van 29 en mijn ouders, ongeveer dezelfde leeftijd als jouw ouders. In mijn vroege kinderjaren zijn er nog eens twee kinderen overleden, ik was toen 2 en 5 jaar oud. Verdriet en gemis zijn mij niet vreemd, maar dit keer kost het me erg veel energie om er mee om te gaan. Mijn zoon, Maarten, was 33. Ik zorgde al ruim zes jaar voor hem, vanwege ziekte van pfeiffer en dit ging over in chronische vermoeidheid.
    Zes jaar was hij dagelijks om mij heen. Het laatste driekwart jaar voor zijn overlijden woonde hij zelfstandig en meenden wij allemaal dat het goed zou gaan met hem, maar hij kon het niet aan. Hij slikte medicatie waar zijn gevoelens door afstompte, bij mindering ervan raakte hij in een enorme depressie. Zelfs een psychiater mocht niet meer baten. Hij stapte eruit. Dat was een schok voor allemaal. En nog steeds voor mij, en misschien ook de anderen, erg moeilijk.
    Zelfs een geloofsstrijd ging ik door. Zoals je je misschien nog herinnert was ik altijd een voorbidder, ook thuis!
    Was dit dan het resultaat van gebed? Dat was mijn vraag.
    Inmiddels besef ik heel goed dat hij zelf die beslissing ( onder zijn omstandigheid) heeft genomen en probeer ik het allemaal te accepteren.
    Ik merk wel dat ik weer opnieuw moet ‘opstarten’ met stille tijd nemen en degelijke tijd met bijbel lezen doorbrengen, dat lukt me nog steeds niet.
    Ik overhaast mijzelf niet en ken inmiddels de genade van God, daar wil ik op vertrouwen.
    Dit was kort samen gevat mijn verhaal over rouwen en de reden waarom.
    Voor het eerst dat ik dit deel, zelfs thuis zwijg ik.
    Lieve groet en veel zegen over je werk en verlies van je vader.
    Rosalie

Laat een reactie achter op Rosalie strunk Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top